İsveç’te Geyik Çarpması (Viltolycka): Kaza Anında Ne Yapmalı? 2026 Rehberi

İsveç’te geyik çarpması, İsveççe adıyla viltolycka, yollarda her gün yaşanan bir kaza: 2025’te 72.320 viltolycka bildirildi, günde yaklaşık 200. Çarpışmadan sonra sürücünün yasal üç görevi var: uyarı üçgenini koymak, olay yerini işaretlemek ve 112’yi aramak. Aşağıda bu adımları, 112’ye İsveççe ne söyleyeceğinizi, bildirmemenin cezasını, sigortanın neyi ödediğini ve sonbaharda riski nasıl azaltacağınızı bulacaksınız.

Kısaca: viltolycka anında yapılacaklar

1. Güvenli bir yerde durun, dörtlüleri yakın, reflektörlü yeleği giyin ve uyarı üçgenini koyun.
2. Çarpışma yerini markeringsremsa ile işaretleyin.
3. Hayvan kaçmış ya da sağlam görünse bile hemen 112’yi arayın.

Viltolycka nedir, neden Ekim ve Kasım’da artar?

Viltolycka, motorlu bir aracın yabani bir hayvanla çarpışmasıdır. Nationella Viltolycksrådet’in verilerine göre İsveç’teki kazaların yaklaşık yüzde 70’inde çarpılan hayvan karacadır (rådjur). Son yıllarda yaban domuzu (vildsvin) ve alageyik (dovhjort) kazaları da hızla arttı. Yaban domuzu kazaları 2021’de 5.454 iken 2025’te 9.759’a çıktı. Alageyik kazaları ise 2022’den beri älg kazalarından daha fazla.

Yılın en riskli dönemi sonbahar. Bunun üç nedeni var:

• Günler kısalıyor. Hayvanlar en çok alacakaranlıkta (skymning) ve şafakta hareket ediyor; Ekim’de bu saatler işe gidiş ve dönüş trafiğine denk geliyor.
• Yaz saati 25 Ekim 2026 Pazar günü sona eriyor. Saatler bir saat geri alındığında akşam trafiği bir gecede karanlığa kayıyor.
• Älg’in çiftleşme dönemi (brunst) Eylül ve Ekim’e denk geliyor. Bu haftalarda hayvanlar daha hareketli ve davranışları daha zor tahmin ediliyor.

Türkiye’de araç kullanmış biri için bu tablo alışılmadık gelebilir. İsveç’te ormanların arasından geçen her yolda karşınıza bir karaca çıkabilir, şehirlerin çevresindeki yollar da buna dahil. İsveç’te ilk sonbaharınızı ya da ilk kışınızı geçiriyorsanız, gözlerinizi yol kenarındaki ağaç hattına alıştırmanız gerekecek.

Karanlık, ıslak yapraklar ve kaygan yol bir araya geldiğinde fren mesafesi de uzuyor. Bu risklerin pratikte nasıl hissedildiğini Halkbana (Risk 2) eğitimi rehberimizde anlattık.

Geyiğe çarptığınızda adım adım ne yapmalı?

Viltolycka sonrasında ilk dakikalar önemli. Sakin kalın ve şu sırayı izleyin:

1. Aracı güvenli bir yere çekin ve dörtlü flaşörleri yakın. Araçtan inmeden reflektörlü yeleğinizi giyin; karanlık bir kırsal yolda sizi görünür kılan şey çoğu zaman yalnızca o yelektir.
2. Uyarı üçgenini aracın arkasına, gelen sürücülerin sizi zamanında göreceği bir mesafeye koyun.
3. Yaralı varsa önce onunla ilgilenin. 112’yi aradığınızda yaralı olduğunu ilk cümlede söyleyin.
4. Çarpışma yerini işaretleyin. Markeringsremsa adı verilen şeridi, hayvanın yattığı ya da en son görüldüğü yerde yol kenarındaki bir direğe veya ağaca bağlayın.
5. 112’yi arayıp kazayı polise bildirin. Hayvan kaçmış ve yaralanmamış görünse bile bu arama zorunlu.
6. Hayvanın peşine düşmeyin. Yaralı bir hayvana yaklaşmak tehlikelidir. Polis, bölgedeki eğitimli iz sürücü avcıları (eftersöksjägare) yönlendirir. Telefonunuzu açık tutun, çünkü avcılar size yeri ve hayvanın kaçtığı yönü sorabilir.

Polisin kurallarını kendi kaynağından okumak isterseniz Polisen’in viltolyckor sayfası bildirim zorunluluğunu ve olay yerinde yapılacakları özetliyor.

Markeringsremsa nereden alınır, nasıl kullanılır?

Markeringsremsa (viltolycksremsa da denir), viltolycka yerini iz sürücü avcılara gösteren dayanıklı bir plastik şerittir. Bilprovning istasyonlarında ve polis merkezlerinde ücretsiz dağıtılıyor. Torpidoda bir tane bulundurmanızı öneririz.

Şerit normalde hayvanın yattığı ya da kaybolduğu yere asılır. Yaban domuzu, ayı, kurt ya da vaşak gibi saldırgan olabilecek bir hayvana çarptıysanız Nationella Viltolycksrådet şeridi olay yerinden yaklaşık 100 metre uzağa koymanızı ve bu mesafeyi polise söylemenizi öneriyor. Böylece avcılar yaralı hayvanla burun buruna gelmeden iz sürmeye başlayabiliyor.

Yanınızda şerit yoksa bunu 112’ye söyleyin ve yerin nasıl bulunacağını olabildiğince ayrıntılı tarif edin: yol numarası, en yakın kavşak, kilometre direği ya da dikkat çeken bir bina.

112’yi aradığınızda ne söylemeli?

112 operatörleri İngilizce de konuşur, ama birkaç İsveççe cümle görüşmeyi hızlandırır. Polis dört şeyi bilmek ister: konum (yol numarası ve yer tarifi), olay yerini nasıl işaretlediğiniz, hayvanın türü ve kaçtığı yön. SOS Alarm’ın 112 uygulaması konumunuzu koordinatlarıyla gönderebiliyor; uygulamayı telefonunuza şimdiden yüklemeniz iyi olur.

İsveççede “en mil” 10 kilometre demektir; konum tarif ederken bu karışıklığa dikkat edin. Görüşmenin sonunda polis size bir olay numarası (händelsenummer) verir. Bu numarayı not edin, çünkü sigorta şirketiniz hasar başvurusunda onu isteyecek.

Hangi hayvanlarda polise bildirim zorunlu?

Jaktförordningen’e göre aşağıdaki hayvanlardan birine çarpan sürücü polise bildirmek zorundadır:

Kuzeyde ren geyiklerinin büyük kısmı bir sahibe, yani bir Sami köyüne (sameby) aittir. Ren geyiğine çarptığınızda da 112’yi arayın.

Tavşan (hare), porsuk (grävling) ve tilki (räv) bu listede yer almıyor, dolayısıyla bunlar için bildirim zorunluluğu yok. Hayvan yolun ortasında kalıp başka sürücüler için tehlike oluşturuyorsa yine de 112’yi arayıp durumu haber verebilirsiniz.

Geyik çarpmasından sonra yola devam edebilir misiniz?

Polisi aradıktan sonra aracınıza bir göz atın. Hafif bir karaca çarpması bile far camını, tampon arkasındaki sensörleri ya da radyatörü bozabilir; älg gibi iri bir hayvan ise çoğu zaman ön cama ve tavana da zarar verir. Yola çıkmadan önce şunları kontrol edin:

• Farlar ve sinyaller yanıyor mu? Karanlıkta farsız sürmek hem tehlikeli hem yasak.
• Aracın altında sıvı birikiyor mu? Soğutma suyu ya da yağ sızıntısı motoru kısa sürede bozabilir.
• Ön camda görüşünüzü kesen bir çatlak var mı?
• Direksiyon düz giderken araç bir yana çekiyor mu?

Bunlardan birinde sorun varsa aracı sürmeyin, çekici (bärgning) çağırın. Araç sigortanız çekici hizmetini kapsıyor olabilir; numara poliçenizde ya da sigorta şirketinizin uygulamasında yazar. Sizin ya da yolcularınızın bir yerinde ağrı varsa, kaza anında hissetmeseniz bile bir sağlık merkezine (vårdcentral) görünün ya da 1177’yi arayın.

Viltolycka bildirilmezse ne olur?

Listedeki bir hayvana çarpıp polise haber vermemek jaktförordningen’e göre suçtur ve para cezasıyla sonuçlanabilir. İsveç bu tür cezalarda dagsböter sistemini kullanır: ceza gün sayısı ile gelirinize göre hesaplanan günlük tutarın çarpımıdır, bu yüzden toplam tutar kişiden kişiye değişir. Diğer trafik cezalarının tutarlarını İsveç’te trafik para cezaları yazımızda bulabilirsiniz.

Bildirmemenin iki sonucu daha var: yaralı hayvan bulunamaz ve günlerce acı çekebilir, sigorta şirketleri de polis bildirimi olmadan araç hasarını ödemez. Olay anında arayamadıysanız, fark ettiğiniz an 112’yi arayıp kazayı bildirin.

Çarptığınız hayvanı alabilir misiniz?

Hayır. Trafikte ölen hayvan, arazinin sahibine ya da bazı durumlarda devlete (statens vilt) aittir. Hayvanı arabaya yüklemek, etini almak ya da boynuzlarını sökmek yasak. Hayvana ne olacağına polis ve görevlendirdiği avcılar karar verir.

Viltolycka ve sigorta: aracınızın hasarını kim öder?

İsveç’te zorunlu olan trafik sigortası (trafikförsäkring) yalnızca insanların yaralanmasını karşılar; kendi aracınızdaki hasar bunun kapsamında değildir. Hayvan çarpmasından doğan araç hasarının ödenmesi için iki seçenekten biri gerekir:

• helförsäkring, yani tam kapsamlı araç sigortası,
• halvförsäkring ile birlikte vagnskadeförsäkring ya da yeni araçlarda sık görülen vagnskadegaranti.

Hasar başvurusunda sigorta şirketi polisin verdiği händelsenummer’i ister. Muafiyet tutarı (självrisk) şirketten şirkete değişir; bazı şirketler hayvan çarpmasında hiç muafiyet almaz. Poliçenizde hangi kapsamın olduğunu kış gelmeden kontrol edin.

Geyik çarpmasını önlemenin 7 yolu

Şu yedi alışkanlık viltolycka riskinizi azaltır:

1. A19 levhasını ciddiye alın. Sarı zeminli, kırmızı kenarlı üçgen “Varning för djur” levhası (A19), hayvanların yola sık çıktığı bölgeleri gösterir. Levhada älg resmi olsa bile karaca ya da yaban domuzu da çıkabilir. Diğer levhalar için İsveç trafik işaretleri rehberimize göz atın.
2. Hızınızı düşürün. Biraz daha yavaş gitmek hem fren mesafesini kısaltır hem de çarpışmanın şiddetini azaltır. Hız ile durma mesafesi arasındaki ilişkiyi durma mesafesi bölümümüz ayrıntılı anlatıyor.
3. Alacakaranlıkta ve şafakta ekstra dikkatli olun. Hayvanlar en çok bu saatlerde beslenmeye ve suya iner.
4. Uzun farları (helljus) kullanın. Karşıdan araç gelmediğinde uzun far yol kenarını çok daha geniş aydınlatır ve hayvanların gözleri ışığı yansıtarak sizi önceden uyarır. Karşıdan araç gelince kısa fara (halvljus) geçmeyi unutmayın.
5. Bir hayvan görürseniz arkasından başkalarının da geleceğini varsayın. Karaca ve yaban domuzu çoğunlukla grup hâlinde dolaşır.
6. Yaban hayvanı çitinin (viltstängsel) bittiği noktalara dikkat edin. Çit boyunca yürüyen hayvanlar yola çoğunlukla çitin bittiği yerden çıkar.
7. Hayvan aniden önünüze çıkarsa sert fren yapın ve şeridinizde kalın. Direksiyonu kırmak sizi hendeğe ya da karşıdan gelen trafiğe savurabilir. Älgskadefondsföreningen da bu yüzden sapmak yerine olabildiğince sert frenlemeyi öneriyor.

Ormanlık ve ışıksız yollarda sürüşün diğer inceliklerini kırsal yollarda sürüş bölümümüzde bulabilirsiniz. Ekim aynı zamanda kış hazırlığının ayı: çivili lastikler (dubbdäck) 1 Ekim’den itibaren takılabiliyor. Tarihler ve kurallar kış lastiği rehberimizde.

Teori sınavında viltolycka

Hayvanlarla ilgili riskler Trafikverket’in teori sınavında (kunskapsprov) da karşınıza çıkabilir. Sorular genellikle üç konudan gelir: A19 levhasının anlamı, karanlıkta görüş mesafesi ve far kullanımı, çarpışmadan sonra sürücünün yükümlülükleri. Karanlıkta sürüşü karanlık ve zorlu görüş koşulları bölümünde, sınav hazırlığını da teori sınavına hazırlık rehberimizde anlatıyoruz.

Bu konulardaki bilginizi ölçmek isterseniz ücretsiz deneme sınavımızı çözebilirsiniz. Sesli dinleme özelliği olan Türkçe İsveç ehliyet kitabımız ise trafik kurallarını bölüm bölüm, kendi dilinizde anlatıyor.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

• Polisen: Viltolyckor
• Nationella Viltolycksrådet: Så här gör du om du kolliderar med vilt
• Transportstyrelsen: A19 Varning för djur

Bu içerik 2 Ekim 2026 itibarıyla Polisen, Nationella Viltolycksrådet ve Transportstyrelsen kaynaklarına göre hazırlanmıştır.